Wat is de Kempen? Geografie, gemeenten en geschiedenis uitgelegd

De Kempen is een streek. Geen provincie, geen bestuurlijke eenheid, geen postcodegebied. Een streek met een gedeelde geschiedenis, een herkenbaar landschap en een eigen identiteit die ouder is dan de huidige landsgrens tussen Nederland en België. Wie ondernemer is in Bladel, Reusel of Eersel weet dat hij in de Kempen zit. Wie in Turnhout, Mol of Hoogstraten woont ook. Maar als je iemand uit Den Bosch of Brussel vraagt waar de Kempen precies ophoudt, krijg je vaak een vaag antwoord.

Dit artikel geeft die uitleg. Geografisch, historisch en praktisch. Welke gemeenten horen erbij, waar liggen de grenzen, wat is het verschil tussen de Nederlandse en Belgische Kempen, en waarom is de Peel een andere streek. Geschreven vanuit het perspectief van Ondernemen in de Kempen, een gratis bedrijvengids die sinds 2015 bestaat.

Wat is "de Kempen" — een korte definitie

De Kempen is een zanderige streek in het noordoosten van België en in de Nederlandse provincie Noord-Brabant, ten zuiden van de lijn Tilburg-Eindhoven. Aan Belgische kant beslaan de Kempen het grootste deel van de provincie Antwerpen, een groot deel van Belgisch Limburg en het uiterste noorden van Vlaams-Brabant. Grofweg vormen de Scheldevallei in het westen en de Maasvallei in het oosten de grenzen.

Geografisch wordt de Kempen gekenmerkt door:

• Een zanderige bodem
• Tot omstreeks 1860 vooral heide, eikenbos, vennen en veengebieden
• Beken en kleine rivieren, zoals de Grote en Kleine Nete en de Beerze

Historisch deelt het gebied een landbouwtraditie op schrale grond: de woeste gronden werden eeuwenlang gebruikt als gemeenschappelijke heide voor plaggenlandbouw en schapenteelt.

Hoeveel gemeenten telt de Kempen?

Bij Ondernemen in de Kempen rekenen we 15 gemeenten in Nederland en 27 in België tot het kerngebied — samen 42 gemeenten. Daarnaast neemt onze gids Eindhoven op, en de vijf Peelgemeenten Asten, Deurne, Gemert-Bakel, Laarbeek en Someren als aparte regio De Peel. Zo komt de gids op 48 gemeenten. Wikipedia hanteert een ruimere afbakening (inclusief Belgisch Limburg en het noorden van Vlaams-Brabant).

Op 20 oktober 2026 telde onze gids ruim 32.000 actieve bedrijfsprofielen in die 48 gemeenten.

Nederlandse Kempen (Noord-Brabant)

De Nederlandse Kempen liggen in het zuiden van Noord-Brabant, ten zuiden van de lijn Tilburg-Eindhoven, tot aan de Belgische grens.

Daarnaast neemt onze gids Eindhoven op, dat economisch volledig met de regio verweven is.

Belgische Kempen (provincie Antwerpen + uitlopers)

De Belgische Kempen, vaak ook "Antwerpse Kempen" genoemd, beslaan het grootste deel van de provincie Antwerpen. In onze gids rekenen we deze 27 gemeenten ertoe.

Aan de rand liggen gemeenten die soms wel en soms niet meegerekend worden: Lommel ligt in Belgisch Limburg en hoort volgens Wikipedia ook tot de Kempen, maar staat niet in onze gids. In het zuiden grenst Herselt aan Aarschot.

Peel ≠ Kempen — het belangrijkste onderscheid

De Kempen wordt weleens verward met de Peel. Beide liggen in het oosten van Noord-Brabant. Maar het zijn twee verschillende streken met een ander landschap en een andere geschiedenis.

De Peel ligt ten oosten van de Kempen. Turf werd er vanaf de vroege middeleeuwen gestoken; de grootschalige vervening begon in 1853 en eindigde in 1984. Daarna werd de grond ontgonnen voor landbouw.

De Kempen door de tijd: korte geschiedenis

Om te begrijpen waarom de Kempen één streek is met een grens er dwars doorheen, is de geschiedenis behulpzaam.

De economie van de Kempen vandaag

De Kempen is geen monocultuur. Het is een mozaïek van sectoren, met regionale specialisaties:

• Maakindustrie: veel industrie in Hapert en Bladel, met het Kempisch Bedrijvenpark in Hapert dat voor de maakindustrie werd ontwikkeld. In Bergeijk zijn enkele grotere bedrijven toeleverancier van onder meer ASML en DAF.
• Hightech: Veldhoven (hoofdkantoor ASML op De Run), Best en Son en Breugel.
• Farma, chemie en metaal (Belgische zijde): Janssen Pharmaceutica en Aurubis in Beerse, Umicore in Olen, zinkindustrie in Balen.
• Onderzoek: SCK CEN en VITO in Mol.
• Tuinbouw: aardbeienteelt rond Hoogstraten.
• Logistiek: onder meer in Oirschot, Best, Laakdal en Westerlo.
• Toerisme en recreatie: Bergeijk, Bladel, Eersel en Reusel-De Mierden hebben een gezamenlijke visie op recreatie en toerisme; aan Belgische kant is toerisme belangrijk in Kasterlee.

NL-Kempen versus BE-Kempen: wat is anders?

Voor inwoners voelt het als één streek. Voor ondernemers zijn er praktische verschillen die ertoe doen.

Voor grensoverschrijdende ondernemers zijn er twee veelvoorkomende vragen: hoe zit het met BTW (zie BTW-aangifte voor starters) en met arbeidsrecht (een Belgische werknemer voor een Nederlands bedrijf valt onder andere regels). Meer daarover in Grensoverschrijdend ondernemen.

Belangrijke initiatieven in de regio

Een aantal regionale initiatieven en samenwerkingsverbanden geven de Kempen vorm:

• Samenwerking Kempengemeenten. Bergeijk, Bladel, Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden werken samen in een gemeenschappelijke regeling, onder meer voor ICT, maatschappelijke dienstverlening en vergunningverlening, toezicht en handhaving.
• Metropoolregio Eindhoven. Samenwerking van 21 gemeenten in Zuidoost-Brabant, waaronder de Kempengemeenten. Hilvarenbeek en Baarle-Nassau werken samen in de regio Hart van Brabant.
• IOK (Intercommunale Ontwikkelingsmaatschappij voor de Kempen). De Belgische tegenhanger: 29 gemeenten werken erin samen aan onder meer grondbeleid, ruimtelijke planning en afvalbeheer.
• Voka Mechelen-Kempen. De regionale afdeling van Voka, het grootste ondernemersnetwerk van Vlaanderen.
• ZLTO en Boerenbond. Landbouworganisaties in Nederland en België.
• Ondernemen in de Kempen. Onze gratis, non-profit bedrijvengids — geen lobbyclub, wel een register en kennishub voor de regio.

Veelgestelde vragen

Waar ligt de Kempen precies?

In Nederland ligt de Kempen in Noord-Brabant, ten zuiden van de lijn Tilburg-Eindhoven. In België beslaat de streek het grootste deel van de provincie Antwerpen, een groot deel van Belgisch Limburg en het uiterste noorden van Vlaams-Brabant. In het oosten grenst de Kempen aan de Peel.

Is Geel deel van de Kempen?

Ja, Geel is een Kempense stad in de provincie Antwerpen en een van de gemeenten van IOK, dat in Geel gevestigd is. Geel is bekend om de gezinsverpleging van psychiatrische patiënten en heeft een functie als onderwijs- en zorgcentrum, met onder meer een campus van Thomas More.

Wat is het verschil tussen Vlaamse Kempen en Nederlandse Kempen?

De Vlaamse Kempen ligt in België (provincie Antwerpen, Belgisch Limburg en het noorden van Vlaams-Brabant). De Nederlandse Kempen ligt in Noord-Brabant. Ze delen dezelfde zandgronden, en het Kempenland lag in het hart van het vroegere hertogdom Brabant, maar door de staatsgrens hebben ze verschillende rechtssystemen, bestuurlijke indelingen en onderwijssystemen.

Hoort Eindhoven bij de Kempen?

Historisch hoorde Eindhoven bij het Kwartier van Kempenland van de Meierij van 's-Hertogenbosch. Vandaag wordt de stad meestal niet tot de Kempen gerekend, maar economisch is ze volledig verweven met de omliggende gemeenten. Bij Ondernemen in de Kempen nemen we Eindhoven daarom op in onze gids.

Hoort Helmond bij de Kempen?

Helmond staat niet in onze gids. De Peelgemeenten Deurne, Asten, Someren, Gemert-Bakel en Laarbeek staan in onze gids als aparte regio De Peel.

Hoort Lommel bij de Kempen?

Geografisch wel: volgens Wikipedia behoort het noorden, midden en westen van Belgisch Limburg tot de Kempen. Lommel staat (nog) niet in onze gids; die beperkt zich aan Belgische kant tot 27 gemeenten in de provincie Antwerpen.

Wat is de hoofdstad van de Kempen?

Er is geen formele hoofdstad. Aan Belgische zijde is Turnhout de hoofdplaats van het arrondissement Turnhout en de grootste stad in onze gids. Aan Nederlandse zijde is er geen duidelijke hoofdkern; Veldhoven is de grootste gemeente qua inwoners, en Eindhoven domineert economisch.

Hoeveel inwoners heeft de Kempen?

Dat hangt af van waar je de grens trekt. Op 1 januari 2026 telden de 27 Belgische gemeenten in onze gids samen 501.193 inwoners (Statbel). De 15 Nederlandse Kempengemeenten in onze gids telden samen 328.516 inwoners (CBS). Met Eindhoven (249.783 inwoners) erbij kom je op ruim 1 miljoen mensen.

Wat is het verschil tussen Kempen en Brabantse Kempen?

"Brabantse Kempen" wordt gebruikt voor het Nederlandse deel van de streek, bijvoorbeeld in de gezamenlijke visie op recreatie en toerisme van Bergeijk, Bladel, Eersel en Reusel-De Mierden. In België spreekt men van de "Antwerpse Kempen".

Waar kan ik bedrijven in de Kempen vinden?

In onze bedrijvengids. Je kunt filteren op gemeente, categorie of zoekterm. Voor specifieke gemeentes zie de regio-pagina's hierboven, of begin bij De Kempen als overzicht.

Wat zijn typische Kempische bedrijven?

Het Kempische bedrijfsleven is breed: maakindustrie in onder meer Hapert, Bladel en Bergeijk, hightech rond Veldhoven, en aan Belgische kant grote werkgevers in farma, chemie en metaal, zoals Janssen Pharmaceutica in Beerse en Umicore in Olen.

Is de Kempen mooi voor toerisme?

Ja. Recreatie en toerisme zijn een belangrijke sector, onder meer in Bergeijk, Bladel, Eersel, Reusel-De Mierden en Kasterlee. Voor bedrijfsruimte huren in de Kempen zie ook de regio-info.

Zelf aan de slag

Een paar concrete vervolgstappen, afhankelijk van waarom je hier kwam:

1. Op zoek naar een bedrijf in de Kempen? Ga direct naar de bedrijvengids en filter op gemeente of categorie.
2. Op zoek naar info over één gemeente? Bekijk de regio-pagina's: voor het Belgische deel zie Belgische Kempen, voor het Nederlandse deel zie Nederlandse Kempen.
3. Op zoek naar het verschil met de Peel? Lees De Peel voor een vergelijkbaar overzicht van die regio.
4. Ondernemer in de Kempen? Meld je gratis aan in onze gids via Mijn bedrijf toevoegen — non-profit, geen kosten, geen verkoop van data.
5. Wil je weten welke samenwerkingen er zijn in de regio? Lees Samenwerken in de Kempen en Netwerken in de Kempen.