Vergunningen en meldingen voor ondernemers in de Kempen, welke heb je nodig?

Beginnen met een bedrijf is al uitdagend genoeg. Je hoeft daar niet bovenop de schrik van een gemeente-inspecteur op je stoep bij te hebben, die vaststelt dat je een bedrijf aan huis runt dat strijdig is met het bestemmingsplan. Of een horeca-ondernemer in Oirschot die na investering in een terras hoort dat de vergunning een jaar op zich laat wachten.

Dit artikel zet op een rij welke vergunningen en meldingen relevant zijn voor Kempische ondernemers, per type bedrijf en per gemeente, zodat je niet voor verrassingen komt te staan. We werken met de Omgevingswet (per 1 januari 2024 de opvolger van de Wabo) en de huidige structuur van gemeentelijke loketten.

De basis: wat is een vergunning, wat een melding?

Niet elke bedrijfsactiviteit vereist een vergunning. De overheid maakt onderscheid:

• Vergunning: je hebt toestemming nodig vóórdat je start. De gemeente of een andere instantie beoordeelt je aanvraag en beslist (binnen 8-12 weken, soms langer).
• Melding: je meldt wat je gaat doen. Geen toestemming, maar registratie. De gemeente kan aanvullende eisen stellen of handhaven als het fout gaat.
• Vergunningsvrij: je hoeft niets te regelen, als je binnen de kaders blijft.

Het verschil is belangrijk: een vergunning doorloopt een procedure, een melding is een administratieve handeling. Maar een melding is niet vrijblijvend. Als je ten onrechte denkt dat je melding volstaat terwijl vergunning vereist is, handhaaft de gemeente alsnog.

Start: de vergunningcheck

Voordat je welke investering ook doet, loop je deze stappen door:

1. Omgevingsloket (omgevingsloket.nl): de nationale checker. Voer je activiteit en locatie in, zie je wat nodig is.
2. Bestemmingsplan check: is jouw activiteit toegestaan op deze plek? Dit is het belangrijkste. Via het Omgevingsloket of je gemeente.
3. Gemeentelijk ondernemersloket: vrijwel elke Kempische gemeente heeft een ondernemerscontactpunt. Bel of mail met een beschrijving van je plan.
4. Branchevereniging: weet vaak per sector welke vergunningen er nodig zijn.

De Omgevingsvergunning (Omgevingswet)

Sinds 2024 is de Omgevingswet van kracht. Vergunningen voor bouwen, ruimtelijke ordening, milieu en natuur zijn samengevoegd in één omgevingsvergunning. Voor ondernemers is dit de belangrijkste vergunning.

Wanneer heb je een omgevingsvergunning nodig?

• Bedrijfspand (ver)bouwen of uitbreiden
• Bestemming van een pand wijzigen (bijvoorbeeld woning naar winkel)
• Bedrijfsactiviteit op een locatie starten die niet in het bestemmingsplan past
• Vergunningplichtige milieuactiviteiten (lozen, grote emissies)
• Reclame-uitingen op gevel of perceel (soms vergunningsvrij, soms plichtig)
• Kap van bomen op bedrijfsterrein
• Uitrit aanleggen of wijzigen

Aanvragen via Omgevingsloket

Alle aanvragen gaan via omgevingsloket.nl. Je logt in met eHerkenning (voor bedrijven) of DigiD (voor particulieren). Het loket stuurt je aanvraag automatisch door naar de juiste gemeente.

Procedures: kort of uitgebreid?

• Reguliere procedure (kort): 8 weken, verlengbaar met 6 weken. Voor standaardactiviteiten.
• Uitgebreide procedure: 26 weken (6 maanden). Voor afwijkingen van bestemmingsplan, milieu-aspecten, natuurwaarden.

Bij de reguliere procedure geldt: als de gemeente niets hoort laten, is je vergunning van rechtswege verleend (automatisch). Bij de uitgebreide procedure niet.

Gemeente-specifieke regels in de Kempen

Elke gemeente heeft eigen beleid. Hieronder een overzicht van aandachtspunten per Kempische gemeente.

Gemeente Bladel

• Bedrijventerreinen: Kempisch Bedrijvenpark (grote kavels), De Sleutel (bedrijfsverzamelgebouw voor MKB en ZZP), Hapertse Akkers, De Sleutel
• Ondernemersloket: bladel.nl/ondernemers
• Bedrijf aan huis: toegestaan tot 30-40% woonoppervlak, geen overlast buren, geen detailhandel uitgezonderd verkoop eigen productie
• Terras: precariobelasting en exploitatievergunning vereist

Gemeente Eersel

• Bedrijventerreinen: Meerheide, Kerkebogten (Duizel)
• Brainport Industries Campus: hightech maakindustrie in Eersel (campusmodel)
• Ondernemersloket: eersel.nl
• Bijzondere aandacht: enkele dorpskernen hebben beschermd dorpsgezicht (Knegsel, Vessem), dat betekent strengere eisen voor gevelwijzigingen en reclame-uitingen

Gemeente Bergeijk

• Bedrijventerreinen: Waterlaat, Hof-West
• Ondernemersloket: bergeijk.nl
• Bijzondere aandacht: veel buitengebied; bedrijfsactiviteit in buitengebied vraagt vaak afwijking van bestemmingsplan (landelijke zone)

Gemeente Reusel-De Mierden

• Bedrijventerreinen: Lange Voren, Kleine Hoeven
• Ondernemersloket: reuseldemierden.nl
• Bijzondere aandacht: grensgemeente met België — voor grensoverschrijdende activiteiten extra attentie op Belgische regelgeving

Gemeente Veldhoven

• Bedrijventerreinen: De Run (ASML en omgeving), Habraken, Kapelbeemd, Meerhoven
• Ondernemersloket: veldhoven.nl
• Bijzondere aandacht: veel hightech; milieuregels voor emissies bij maakindustrie

Gemeente Oirschot

• Bedrijventerreinen: De Stad, De Scheper
• Ondernemersloket: oirschot.nl
• Bijzondere aandacht: historisch centrum beschermd dorpsgezicht, horeca en detailhandel streng gereguleerd in de Kerkstraat en omgeving

Gemeente Valkenswaard

• Bedrijventerreinen: Hazendonk, De Reiger
• Ondernemersloket: valkenswaard.nl
• Bijzondere aandacht: grens met België (richting Lommel, Mol, België), horeca in centrum vraagt speciale aandacht (uitgaansgebied)

Gemeenten Best, Son en Breugel, Waalre, Heeze-Leende

Eigen ondernemersloketten met vergelijkbare aanpak. Check per gemeente op [gemeentewebsite]/ondernemers.

Branche-specifieke vergunningen

Naast omgevingsvergunning zijn er sector-specifieke vereisten. Hieronder per branche.

Horeca

• Exploitatievergunning (gemeentelijk): voor het exploiteren van een horecagelegenheid, verplicht voor café, restaurant, snackbar, B&B
• Drank- en Horecavergunning (sinds 2021: Alcoholwet): voor het schenken van alcohol, zowel bedrijfsmatig als bij paracommercie (sportkantine, kerkelijk gebouw)
• Leidinggevende op de vergunning moet SVH Verklaring Sociale Hygiëne hebben
• Terras: aparte terrasvergunning + precariobelasting (voor gebruik gemeentegrond)
• Geluidsmelding (Activiteitenbesluit): bij café's en clubs met versterkte muziek
• Fatsoenshuis/sluitingstijden: per gemeente verschillend (in Valkenswaard ruimer, in Oirschot strenger)

Voorbeeld: een café starten in Oirschot kost al snel 3-6 maanden doorlooptijd: bouwtechnisch (omgevingsvergunning), exploitatie (exploitatievergunning gemeente), alcohol (Alcoholwet), SVH (leidinggevende). Begin tijdig.

Bouw, installatie en techniek

• VCA (Veiligheid, Gezondheid en Milieu Checklist Aannemers): niet wettelijk verplicht, maar vrijwel altijd door opdrachtgevers geëist
• STEK (voor koeltechniek): verplicht voor werk aan koel- en airconditioning
• Asbestverwijdering: alleen door SC-540 gecertificeerde bedrijven; voor particuliere asbestverwijdering geldt strenge meldplicht
• F-gassen certificering: voor werk aan koudemiddelen
• REI-, REG-, REC-certificaten voor elektra-installatiewerk
• Erkende installateur gas: verplicht sinds 2023 voor gasinstallatiewerk
• Kwaliteitsborgingswet Bouwen (Wkb): sinds 2024 van kracht, aannemers moeten kwaliteitsborger inschakelen

Kinderopvang

• Registratie Landelijk Register Kinderopvang (LRK): verplicht via gemeente
• GGD-inspectie: jaarlijkse inspectie
• VOG: voor alle medewerkers, en vrijwilligers die structureel met kinderen werken
• Pedagogisch beleidsplan, veiligheids- en gezondheidsbeleid, meldcode
• Kvk-inschrijving + specifieke kinderopvang-verzekering

Van start gaan: reken op 6-9 maanden doorlooptijd voor complete registratie.

Zorg

• BIG-registratie (Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg) voor beroepen die onder Wet BIG vallen: artsen, tandartsen, fysiotherapeuten, verloskundigen, verpleegkundigen, gz-psychologen, apothekers, etc.
• AGB-code: voor declaratie bij zorgverzekeraars (via Vektis)
• Kwaliteitsregister van beroepsvereniging (bijvoorbeeld KNGF voor fysio)
• Wkkgz-compliance: klachtenregeling, onafhankelijke klachtenfunctionaris, aansluiting bij geschilleninstantie
• WGBO: geen vergunning maar wel wettelijke kaders rond dossier, informed consent, geheimhouding
• VOG voor alle medewerkers

Financiële dienstverlening

• AFM-vergunning voor: financiële adviseurs (Wft), verzekeringsadviseurs, bemiddelaars hypotheek, vermogensbeheerders
• Wft-diploma's: verplicht voor medewerkers die adviseren (Wft Basis + module-specifiek)
• Keurmerk Erkend Financieel Adviseur (optioneel)
• BKR-registratie indien je kredieten verstrekt

Transport

• Eurovergunning (via NIWO): voor goederenvervoer boven 500 kg beroepsgoederenvervoer binnen EU
• Vakbekwaamheid bedrijfsleider: vakdiploma transport
• Credietwaardigheid: aantoonbaar € 9.000 per eerste voertuig + € 5.000 per volgend voertuig
• Chauffeursdiploma + Code 95 (voor vrachtwagenchauffeurs)
• CMR-verzekering (aansprakelijkheid lading)

Detailhandel en e-commerce

• Geen specifieke vergunning voor de winkel zelf, wel:
• Voedselveiligheid bij verkoop voedsel: HACCP-plan, NVWA-registratie
• Drank- en Horecavergunning bij alcoholverkoop
• Wet Verkoop op afstand: herroepingsrecht, voorinformatie, retourprocedure
• AVG: klantdata, webshop-cookies, verwerkersovereenkomsten (zie onze AVG-gids)

Evenementen en horeca mobiel (foodtruck, marktkraam)

• Evenementenvergunning (gemeentelijk): voor publieksevenementen, variërend van klein (A) tot groot (C)
• Standplaatsvergunning: voor vaste standplaats markt of kraam
• Exploitatievergunning horeca bij foodtruck met hete bereiding
• Drank- en Horecavergunning bij alcoholverkoop op event

Tabel: vergunning, doorlooptijd en kosten

Kosten zijn indicatief. Elke gemeente stelt eigen leges vast; check altijd de legesverordening op de gemeentelijke website.

Milieumelding en Activiteitenbesluit

Veel bedrijfsactiviteiten vallen onder het Activiteitenbesluit (sinds 2024 deels opgegaan in Bal - Besluit activiteiten leefomgeving). Je doet een melding — geen vergunning — voor zaken als:

• Machines met geluidsproductie (> 50 dB(A) op perceelgrens)
• Werken met gevaarlijke stoffen (lijmen, oplosmiddelen, chemicaliën)
• Voedselbereiding boven bepaalde omvang (snackbar, grootkeuken)
• Emissies naar lucht of water
• Opslag boven bepaalde hoeveelheden (olie, chemische stoffen)
• Uitstootregels voor bouwmachines

De melding gaat via Activiteitenbesluit Internet Module (AIM) op aimonline.nl. Gemiddelde doorlooptijd: 4 weken. Vervolgens kan de omgevingsdienst eisen stellen (bijvoorbeeld maatregelen tegen geluidshinder).

Voedselveiligheid: HACCP en NVWA

Werk je met voedsel? Vanaf de eerste dag geldt HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Points). Dat betekent:

• Risicoanalyse: welke voedselveiligheidsrisico's heeft jouw proces?
• Beheersmaatregelen: temperaturen, schoonmaak, kruisbesmetting voorkomen
• Registratie: temperatuurlogs van koeling en vriezer, reinigingsplan, allergeneninformatie
• Hygiënecode voor jouw sector (bakkers, slagers, horeca, zorgverblijven)
• Registratie bij NVWA (nvwa.nl): voor bedrijfsmatige voedselverwerking, verplicht

NVWA-registratie is gratis en binnen een week geregeld. De hygiënecode volgen is een zelfregulerende inspanning; NVWA controleert of je aantoonbaar voedselveilig werkt.

Nationaal loket voor omgevingsvergunningen

Eén centrale plek voor alle vergunningen rond bouwen, milieu, ruimtelijke ordening en natuur. Log in met eHerkenning (bedrijven) of DigiD (particulieren). Vergunningchecker ingebouwd: voer je activiteit en locatie in en zie direct wat nodig is.

Bezoek

KvK Vergunningcheck

Vergunningchecker per branche en locatie

Beantwoord een paar vragen over je bedrijf en krijg een overzicht van alle relevante vergunningen, meldingen, certificeringen en verzekeringen. Goede eerste stap voordat je de gemeente belt.

Bezoek KvK Vergunningcheck

Activiteitenbesluit Internet Module (AIM)

Online melding milieu-activiteiten

Via AIM doe je je milieumelding online. Vul je activiteiten in en het systeem genereert automatisch welke eisen gelden en welke melding je moet indienen bij je omgevingsdienst.

Bezoek Activiteitenbesluit Internet Module (AIM)

Wat als je zonder vergunning bent gestart?

Soms gebeurt het: je bent al aan de slag en ontdekt dat je eigenlijk een vergunning nodig had. Wat nu?

1. Niet in paniek. Stop niet per se onmiddellijk, tenzij er direct gevaar is.
2. Check de situatie: is het echt vergunningplichtig, of valt het misschien toch onder een melding?
3. Meld je bij de gemeente: actief melden wordt beter ontvangen dan afwachten en ontdekt worden. De gemeente kan dan legaliseren (vergunning verlenen met terugwerkende kracht) als de activiteit op zich past.
4. Risico: handhaving kan bestaan uit last onder dwangsom, terug-bouwen of boete. Een actief meewerkende ondernemer krijgt doorgaans een begunstigingstermijn om alsnog legaal te worden.

Voorbeeld: een installateur in Hapert die al 2 jaar een werkplaats aan huis heeft zonder vergunning. Buren klagen over geluid. Hij meldt zich, legt uit, vraagt alsnog vergunning aan. Gemeente legaliseert onder voorwaarden (beperkte openingstijden, geluidsmaatregelen). Alternatief: werkplaats verplaatsen naar bedrijventerrein.

Grensregio: Kempische ondernemers met Belgische activiteiten

Veel ondernemers in Reusel, Bladel, Valkenswaard of Bergeijk werken ook in België (Lommel, Mol, Turnhout, Arendonk). Let op:

• Belgische omgevingsvergunning is anders geregeld dan Nederlandse. Voor langdurig werk in België: check via Vlaamse Omgevingsloket of de provincie.
• Dienstverlening over de grens: voor eenmalige of tijdelijke werkzaamheden geldt de dienstenrichtlijn EU — vaak geen zware vergunning nodig.
• Btw-nummer: zelfs zonder vestiging soms Belgische btw-registratie nodig. Check met je accountant.
• Erkenningen: een Nederlandse erkenning voor een installateur geldt niet automatisch in België. Vraag een MCE (Masterclass) of lokaal equivalent.
• Transport: de NIWO-vergunning geldt binnen EU, maar voor sommige specifieke lading zijn aanvullende vergunningen vereist.

Cross-links: relevante artikelen

• Bedrijfsruimte huren in de Kempen — locatiekeuze en bestemmingsplan-tips
• ZZP worden stap voor stap — overzicht starttraject
• KvK-inschrijving, wat heb je nodig — eerste formele stap
• Bedrijfsverzekeringen welke heb je nodig — naast vergunningen ook verzekeringen regelen
• Algemene voorwaarden opstellen — juridische basis naar klanten

Zoek je ondersteuning? Kijk in de bedrijvengids onder juridisch advies of bouwadvies.

Zelf aan de slag: vergunningen-roadmap

Loop dit voor je écht investeert. Kost een paar uur, voorkomt maanden vertraging.

1. Beschrijf je plan in 5-10 zinnen: wat ga je doen, waar, hoe groot, wanneer, klanten?
2. Gebruik de KvK Vergunningchecker op ondernemersplein.kvk.nl/vergunningcheck/
3. Check het bestemmingsplan via omgevingsloket.nl of ruimtelijkeplannen.nl
4. Bel het ondernemersloket van je gemeente met je plan — vraag naar de bedrijfscontactfunctionaris
5. Vraag branchevereniging of er sector-specifieke vergunningen/certificeringen zijn
6. Maak een vergunningen-tijdlijn: welke vergunning, doorlooptijd, kosten, afhankelijkheden
7. Start met de langste procedures eerst: omgevingsvergunning (8-26 wk), kinderopvang (3-6 mnd), AFM (3-6 mnd)
8. Houd een dossier bij: alle correspondentie met gemeente/instanties, besluiten, leges-facturen — dit is goud bij handhaving of vervolgvergunningen